Autorzy:
Joanna Gerigk – reżyserka, teatrolożka, autorka tekstów i adaptacji teatralnych. Wykładowczyni w Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie filia we Wrocławiu. Doktor habilitowana w dziedzinie sztuk teatralnych. Badaczka teatru komponowanego. Od roku 2011 współpracuje jako dramaturg i reżyser z Divadlem NoKakabus w Pradze.
Celem wyjazdu do Portugalii w dniach 4 – 7 grudnia 2025 roku było spotkanie z założycielem Teatru Tarumba w Lizbonie. Rozmowa z jego twórcą odbyła się w kawiarni „A Brasileira” w dzielnicy Chiado. To wyjątkowe, bo działające od 1905 roku miejsce, które stanowi jeden z trzech najstarszych lokali w Lizbonie.
I – jak się okazuje właśnie tutaj najczęściej przesiadywał Fernando Pessoa. Takich ciekawych miejsc w Lizbonie jest zresztą więcej.
Teatr Tarumba – Teatro de Marionetas to profesjonalny zespół teatralny założony w 1993 roku, pracujący obecnie pod kierunkiem artystycznym Luís Vieira i Rute Ribeiro. Początkowo działał jako kolektyw osób z różnych środowisk artystycznych:
teatru, kina, rzeźby oraz historii sztuki. Wszystkich łączyła pasja do lalkarstwa i świadomość potrzeby jego rewitalizacji w Portugalii. Warto przy tym zaznaczyć, że inaczej niż w systemie polskim, w Portugalii nie ma szkół uczących lalkarstwa. Tego zadania podjął się właśnie Teatr Tarumba. Konsekwentnie latami pracuje nad tym, aby artyści i aktorzy mogli zdobywać wiedzę w tej dziedzinie oraz wzbogacać
środowisko swoimi realizacjami z wykorzystaniem lalki, teatru wizualnego, tańca, czy plastyki.
Tarumba od 25 lat organizuje Międzynarodowy Festiwal Teatru Lalek. International Festival of Puppetry and Animated Forms „A visual feast without limits” FIMFA Lx -Festiwal Internacional de Marionetas e Formas Animadas. Placówka chętnie tworzy i eksperymentuje, głównie dla widzów dorosłych. Szczególnie lubią sięgać do adaptacji klasycznych tekstów, aby realizować spektakle w formie teatru lalek i języka plastyki, które mocno angażują widzów. Ale równie chętnie zajmuje się też działaniami szkoleniowymi, warsztatowymi i badawczymi. Podczas tej wizyty miałam możliwość wziąć udział
w warsztatach prowadzonych przez Franka Soehnle z Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie. Uczestniczyli w nim artyści
z różnych krajów europejskich zainteresowani animacją i zdobywaniem kompetencji w zakresie pracy z formą.
Siedziba teatru w CAMa – Centro de Artes da Marioneta (Puppetry Arts Centre) to także przestrzeń dokumentacji bibliograficznej i ikonograficznej. Stanowi jednocześnie miejsce, w którym przechowywana jest bogata kolekcja lalek zgromadzona przez teatr w ciągu ponad 30 lat działalności.
Częścią naszego pobytu w Lizbonie było również zapoznanie się z działalnością Teatru Tarumba skierowaną specjalnie do nauczycieli i osób pracujących
z dziećmi czy młodzieżą. Mieliśmy możliwość obserwowania zajęć prowadzonych z grupą studentek podyplomowych studiów pedagogicznych, podczas których uczestniczki poznawały narzędzia teatralne (teatr cieni), które mogą stosować w edukacji dzieci.
Podczas spotkania rozmawialiśmy także na temat Projektu IMPULS, którego celem była współpraca i wymiana doświadczeń pomiędzy teatrami z trzech krajów: Portugalią, Finlandią i Litwą. Projekt trwał 2 lata i został sfinansowany ze środków programu Kreatywna Europa.
Czas spędzony z Luizem i Rute, jak również pobyt w Lizbonie, uważam za bardzo owocny i obfitujący w różnorodne doświadczenia. Takie wizyty jeszcze mocniej upewniają mnie o potrzebie wymiany doświadczeń, wzajemnych kontaktów oraz inicjowaniu wspólnych działań.
